Trekpop

Platte speelgoedpop met scharnierende ledematen die gaan bewegen als men aan een touwtje trekt dat onder aan het lijfje hangt. De beweging is tamelijk stuurloos en eenvormig; de armen en benen bewegen alleen zijwaarts en tegelijk. De figuur kan van hout zijn, maar bekender zijn de uitvoeringen van papier gemaakt - via kopergravure of lithografie - die gedrukt werden in de negentiende eeuw. De vellen bestaan uit losse onderdelen van de figuur: hoofd, armen, (boven- en onder)benen en de torso. De lichaamsdelen kon men uitknippen en zo nodig inkleuren. Meestal waren de vellen echter vooraf al ingekleurd; handmatig via kartonnen sjablonen, of machinaal. Sommige prenten zagen er extra fraai uit. Ze waren veelal duurder; de afgebeelde figuren droegen op goud lijkende kleding. Deze goudkleur werd bereikt door het opbrengen van goudbrons, een mengsel van tin en zwavel of een poeder van koperlegeringen vermengd met Arabische gom. De trekpoppen stellen vaak commedia dell'arte-figuren voor, zoals Harlequin, Pierrot en Polichinelle. Bekende, vooral Franse uitgeverijen van de pantins waren Imageries Réunies de Jarville-Nancy en Imagerie Pellerin d'Épinal. In Duitsland kwamen prenten met Hampelmänner uit van de bekende papieren-theatervellen-uitgeverij J.F. Schreiber te Eszlingen. De Engelse benaming voor trekpop is jumping Jack. Zie ook  Centsprent.


Illustratie uit: Spielzeug: ein bunte Fibel.
Impressum: L. Staackmann, Leipzig (1938).
Stamboeknummer: 71.091.


Terug naar ABC